Androgyn

„Androgyn“ lýsir blöndu af karlkyns og kvenkyns einkennum í útliti, tjáningu eða sjálfsmynd. Orðið kemur úr grísku (andros = maður, gynē = kona) og hefur verið notað allt frá fornöld — meðal annars í heimspeki Platons og innan gullgerðarlistar.

Hvað er átt við?

Hugtakið er notað á þrjá vegu. (1) Sem lýsing á útliti: um einstakling sem ekki er auðvelt að ráða kyn af klæðnaði, hárgreiðslu eða andlitsdráttum — hugsum til tískufyrirmynda á borð við Tilda Swinton eða David Bowie. (2) Sem kyntjáning: að klæða sig eða koma sér meðvitað fyrir einhvers staðar á milli karls og konu. (3) Stundum sem sjálfsmyndarheiti, svipað og kynsegin, þótt það sé sjaldgæfara í dag.

Mismunur og skörun

Androgyn vísar samkvæmt hefð fyrst og fremst til tjáningar og útlits, ekki endilega til innri upplifunar. Þar er hugtakið frábrugðið kynsegin, sem er sjálfsmyndarheiti. Karlmaður getur virst androgyn án þess að upplifa sig öðruvísi en sem karl; hið sama á við um konu. Hugtakið skarast einnig við kynhlutlaust sem fagurfræðilegt val.

Samfélagslegt og hagnýtt samhengi

Androgynía hefur verið rótgróin í tísku-, lista- og tónlistarheiminum í áratugi og er yfirleitt óumdeild. Hún er eitt elsta form fráviks frá hefðbundinni framsetningu karla og kvenna sem almenningur hefur samþykkt og hefur engar læknisfræðilegar eða lagalegar afleiðingar.

Gagnrýnin sjónarhorn

Þar sem androgynía er fyrst og fremst fagurfræðilegur og félagslegur flokkur fer hugtakið að miklu leyti fram hjá þeirri gagnrýni sem nýrri sjálfsmyndarheitum er beint að. Á sama tíma sýnir androgynía að hægt er að víkja frá hefðbundinni kyntjáningu án þess að fara í læknisfræðilega eða lagalega kynleiðréttingu. Fyrir þau sem eru óviss um hvort læknisfræðileg inngrip henti þeim er þetta mikilvæg athugun: breytileiki í útliti og félagslegri framsetningu er óháður líkamlegum inngripum.