Karolinska 2021 — Breyting á stefnu í Svíþjóð

Karolinska Universitetssjukhuset í Stokkhólmi — sem er alþjóðlega leiðandi í heilbrigðisþjónustu fyrir trans ungmenni — ákvað í mars 2021 að bjóða hormónameðferð fyrir ólögráða einstaklinga einungis innan klínískra rannsókna.

Aðalgreinin um þetta efni er Transheilbrigðisþjónusta í Svíþjóð.

Ákvörðunin árið 2021

Karolinska Universitetssjukhuset í Stokkhólmi — sem er alþjóðlega leiðandi í heilbrigðisþjónustu fyrir trans ungmenni — ákvað í mars 2021 að bjóða hormónameðferð fyrir ólögráða einstaklinga einungis innan klínískra rannsókna. Ákvörðunin byggðist á eigin úttekt sjúkrahússins og áhyggjum af hraðri fjölgun tilvísana, einkum meðal unglingsstúlkna.

Rökstuðningur

Sjúkrahúsið vísaði til kerfisbundinna yfirlitsrannsókna sem SBU (Statens beredning för medicinsk och social utvärdering) framkvæmdi. Þær komust að þeirri niðurstöðu að vísbendingar um árangur kynþroskabælandi lyfja og krosshormóna hjá ungmennum væru takmarkaðar og að áhættunni væri ekki nægur gaumur gefinn.

Stefna í kjölfarið

Árið 2022 birti sænska heilbrigðisyfirvaldið Socialstyrelsen landsleiðbeiningar sem staðfestu þessa varfærnu afstöðu. Finnland hafði þegar orðið á undan Svíþjóð árið 2020 með tilmælum PALKO; í Noregi mælti rannsóknarnefndin Ukom með varfærni árið 2023.

Hvað ákvörðunin felur í sér

Stefnan tók gildi 1. apríl 2021 og gildir um barnaspítalann Astrid Lindgren, sem tilheyrir Karolinska. Ungmenni undir sextán ára aldri fá síðan ekki kynþroskabælandi lyf eða hormóna vegna kynama. Fyrir sextán og sautján ára ungmenni kemur slík meðferð aðeins til greina innan viðurkenndra klínískra rannsókna. Þeir sem þegar voru í meðferð voru metnir hver fyrir sig. Sjúkrahúsið vísaði þar með skýrt til Dutch Protocol, sem það hafði fylgt fram að þeim tíma. Umfjöllun um heimildir ákvörðunarinnar, þar á meðal efasemdir um upplýst samþykki, er að finna á transethiek.nl.

Aðdragandinn

Ákvörðunin kom ekki upp úr þurru. Árið 2019 sýndi sænska ríkissjónvarpið heimildarmyndina Trans Train í rannsóknarþættinum Uppdrag granskning. Hún fjallaði um hraða fjölgun ungra sjúklinga og fólk sem sá eftir meðferð sinni. Sama ár birti SBU yfirlit yfir fræðilegar heimildir sem sýndi hversu litlar rannsóknir höfðu verið gerðar á meðferð ungmenna. Frumvarpi um að lækka aldursmörk fyrir lagalega breytingu á kynskráningu og fyrir skurðaðgerðir var frestað eftir gagnrýni.

Mikilvægi

Karolinska var fyrsta stóra háskólasjúkrahúsið sem hafnaði sjálft Dutch Protocol. Það gaf ákvörðuninni vægi langt út fyrir Svíþjóð: hún kom ekki frá stjórnmálamönnum eða aðgerðasinnum, heldur læknunum sem höfðu veitt meðferðina árum saman. Landsleiðbeiningarnar frá 2022 eru í tímalínunni; sænska stefnan í heild er á síðunni um stefnu eftir löndum.

Algengar spurningar