Foreldrahlutverk eftir kynleiðréttingu

Í Hollandi ræður kynið sem skráð er á fæðingarvottorði reglum um lagalegt foreldrasamband.

Skráning við fæðingu

Í Hollandi ræður kynið sem skráð er á fæðingarvottorði reglum um lagalegt foreldrasamband. Við breytta kynskráningu haldast eldri foreldratengsl óbreytt: trans karl sem var skráður sem móðir barna sem fæddust áður heldur þeirri stöðu.

Börn fædd eftir kynleiðréttingu

Þegar börn fæðast eftir kynleiðréttingu fer skráningin eftir núverandi kynskráningu foreldranna. Lög og reglur um þetta mál eru í þróun; frá 1. mars 2023 getur trans karl sem fæðir barn óskað eftir því að vera skráður á fæðingarvottorð barnsins sem „foreldri sem barnið er fætt af“ í stað móður.

Alþjóðlegt samhengi

Utan Hollands er stefna stjórnvalda mjög mismunandi. Í sumum löndum er trans foreldri skráð samkvæmt núverandi kynskráningu, en í öðrum er miðað við fæðingarkyn. Í alþjóðlegum réttarmálum og við fólksflutninga getur þetta leitt til vandkvæða.

Hvað segja lögin?

Borgaralögin fjalla um tvennt. Breyting á kynskráningu hefur ekki áhrif á fyrirliggjandi fjölskyldutengsl: sá sem var faðir eða móðir barns er áfram faðir eða móðir þess. Ef einstaklingur fæðir barn eftir breytinguna er hins vegar miðað við kynið fyrir breytinguna í reglum um foreldratengsl. Lögin tengja því móðurhlutverkið við það að fæða barn en ekki við skráninguna. Þetta varð mikilvægt þegar krafan um ófrjósemisaðgerð var felld niður með translögum frá 2014 og trans karlar gátu eignast börn. Nánar er fjallað um þetta undir frjósemi og kynleiðréttingu.

Tillögur að breytingum

Ríkisnefndin um endurmat á foreldrahlutverki lagði til árið 2016 að reglum um foreldratengsl yrði breytt til að þær tækju mið af nýjum fjölskylduformum, meðal annars með úrræði fyrir foreldra sem hafa breytt kynskráningu sinni. Þessum tillögum hefur aðeins að hluta verið hrundið í framkvæmd með lögum. Trans foreldrar óska eftir skráningu sem samræmist daglegu lífi þeirra. Á móti kemur réttur barns til að vita hver fæddi það og þörfin fyrir skýra og samræmda skráningu foreldratengsla.

Dómaframkvæmd í Evrópu

Í öðrum löndum hefur þessu máli verið vísað til dómstóla. Í Bretlandi tapaði Freddy McConnell árið 2020 máli þar sem hann vildi vera skráður sem faðir barns síns; dómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu að sá sem fæðir barn sé móðir þess samkvæmt lögum. Mannréttindadómstóll Evrópu komst að sömu niðurstöðu í þýsku máli árið 2023: ríki má skrá foreldrið sem ól barnið sem móður. Sjá Mannréttindadómstól Evrópu, ættleiðingu og kynleiðréttingu og hjónaband og kynleiðréttingu. Hvernig hitt foreldrið upplifir kynleiðréttingu maka síns má lesa í persónulegum frásögnum sem bresku samtökin Trans Widows Voices safna saman.