NTVG — Internationale kritiek op het Dutch protocol
In dit artikel, op 29 mei 2025 verschenen in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTVG), bespreekt medisch ethicus Jilles Smids van het Erasmus MC de buitenlandse kritiek op het Dutch Protocol. Dat is de in Nederland ontwikkelde aanpak waarbij jongeren met genderdysforie puberteitsremmers en later hormonen kunnen krijgen.
Smids betoogt dat de Nederlandse richtlijnen voor genderzorg aan minderjarigen herzien moeten worden. Volgens hem is het beschikbare bewijs onvoldoende om behandeling met puberteitsremmers en geslachtshormonen als routinezorg te rechtvaardigen.
Belangrijkste punten
De auteur verwijst naar de Britse Cass Review, die een brede, psychosociale benadering vooropstelt boven medisch ingrijpen. Hij stelt voor dat hormonale behandeling bij minderjarigen met genderdysforie een laatste redmiddel wordt in plaats van een standaardstap.
De auteur en de voorgeschiedenis
Jilles Smids werkt bij de sectie Medische Ethiek, Filosofie en Geschiedenis van de Geneeskunde van het Erasmus MC in Rotterdam. Het artikel is een opiniërende bijdrage en geen onderzoeksverslag. Het bouwt voort op een commentaar dat hij in november 2023 met Patrik Vankrunkelsven in hetzelfde tijdschrift schreef, in dit archief opgenomen als Onzekerheden rond de huidige genderzorg. Dat commentaar pleit voor hervorming van de Nederlandse genderzorg naar het voorbeeld van Zweden en Finland (bron).
Het voorstel nader bekeken
Smids pleit voor tussentijdse richtlijnen die op het beschikbare bewijs zijn gebaseerd. Hij stelt dat de huidige Nederlandse richtlijn geen brede, holistische benadering aanbeveelt. Ook vindt hij het een probleem dat de herziening van de richtlijn leunt op de Standards of Care versie 8 van WPATH. Hij pleit voor richtlijnen die brede, holistische zorg beschrijven in de lijn van het Cass-rapport; psychologische verkenning is daarvan een onderdeel. Een overzicht van het beleid in andere landen staat onder beleid per land.
De reacties en het vervolg
Onder het artikel verscheen een discussie in de reacties. Een anios interne geneeskunde noemde de Cass Review sterk bekritiseerd en stelde dat het verhogen van drempels voor transgenderzorg schadelijk is; Smids antwoordde dat zijn aanbevelingen juist laagdrempeliger hulp beogen. Een andere lezer citeerde zeven publicaties die de Cass Review bekritiseren en waarschuwde dat een artikel dat zich erop baseert ertoe kan leiden dat patiënten noodzakelijke zorg wordt ontzegd (bron). Ruim een jaar later, op 30 juni 2026, schreef de Gezondheidsraad in zijn advies dat de bewijskracht laag is, maar zag de raad daarin geen aanleiding om de zorg anders in te richten (bron). De aanloop naar dat advies staat bij de Kamerbrief van juni 2024.
Waarom in dit archief
Het stuk verscheen in het belangrijkste Nederlandse medische vakblad en leidde tot een uitgebreide discussie in de reacties onder het artikel. Critici brachten daar in dat de Cass Review methodologische gebreken heeft en dat hogere drempels kwetsbare jongeren kunnen schaden; de auteur bestreed dat. Daarmee geeft de pagina een goed beeld van het Nederlandse debat onder artsen.