Britse rechter zet deur open voor omstreden puberteitsblokker-proef bij 226 kinderen

Op vrijdag 31 juli 2026 heeft het Britse High Court het verzoek om volledige rechterlijke toetsing afgewezen van een rechtszaak die de goedkeuring van een nieuwe klinische proef met puberteitsblokkers aanvocht. De proef, waarbij 226 minderjarigen onder de 16 jaar met genderincongruentie willekeurig worden verdeeld tussen directe behandeling met blokkers en een groep die na 12 maanden begint, mag doorgaan. Rechter Chamberlain oordeelde dat de vraag of de proef moest worden goedgekeurd "quintessentially a question of judgment" is voor de Health Research Authority en de MHRA, de geneesmiddelenautoriteit (bron).

Wat de rechtszaak inhield

De zaak was aangespannen door de Britse oudergroep Bayswater Support Group, detransitioner Keira Bell en therapeut James Esses. Bayswater bleef na de uitspraak vinden dat de proef "does not meet the legal and ethical thresholds required for research on children" en verwees naar de Verklaring van Helsinki (bron). De proef komt er nadat NHS England in maart 2024 stopte met het routinematig voorschrijven van puberteitsblokkers; een verbod op verkoop en levering via particuliere recepten werd op 11 december 2024 voor onbepaalde tijd verlengd (bron). Zie ook het Britse verbod en de Cass Review, die het onderzoek aanbeval en het bewijs voor blokkers een terrein met "remarkably weak evidence" noemde (bron). Ook de Gezondheidsraad schrijft dat puberteitsremmers en genderbevestigende hormonen voor jongeren in Engeland en Zweden nog slechts in onderzoeksverband of in uitzonderlijke gevallen beschikbaar zijn (bron). Een overzicht van de internationale heroverweging staat op puberteitsremmers.nl. Wat de proef inhoudt en wie ertegen procedeerde, staat uitgebreider op genderzorgen.nl.

Kritiek ook op het Nederlandse protocol

Journalist Bernard Lane, die op zijn platform Gender Clinic News internationale ontwikkelingen in de genderzorg volgt, meldt in dezelfde nieuwsbrief ook kritiek uit Nederland op het zogeheten Dutch Protocol. Internist en klinisch farmacoloog Armand Girbes, voormalig hoofd van de intensive care van het VUmc, stelt dat de diagnose bij jongeren met genderdysforie vaak onduidelijk is en dat zij vaker ook autisme, depressie of ADHD hebben. Hij verwijst naar een recent onderzoek van Amsterdam UMC waaruit zou blijken dat 82 procent van de adolescenten die zich tussen 2009 en 2019 bij de genderkliniek aanmeldden, medisch is gaan transitioneren. Klinisch psycholoog Dorine Sellenraad, die in 2000-2001 met volwassen patiënten bij de VUmc-genderzorg werkte, betwijfelt of de Nederlandse claim van meer voorzichtigheid klopt (bron).

Waarom dit meer is dan een lokale kwestie

De uitspraak laat zien dat het opzetten van gecontroleerd onderzoek naar puberteitsblokkers, ook na een kritisch onderzoek als de Cass Review, tot juridische strijd kan leiden. Voorstanders van de proef vinden dat alleen gerandomiseerd onderzoek duidelijkheid kan geven over risico's en baten. Critici, onder wie Bayswater, vinden dat kwetsbare kinderen niet als proefpersonen mogen dienen.